درس نوزدهم برخورد ائمه ( ع ) با غاليان با مرورى اجمالى بر مواضع ائمه شيعه ( ع ) در برابر غاليان به اين نتيجه مىرسيم كه در ميان گروه‌هاى عقيدتى ، امامان شديدترين و بيشترين برخورد را با غاليان داشته‌اند . در حالىكه در برخورد با گروه‌هاى ديگر اسلامى اعمّ از خوارج ، معتزله و اهل حديث و حتى گروه‌هاى غير مسلمان و زنادقه و دهريون سعى در مناظره ايدئولوژيك داشتند ، « 1 » اما در برخورد با گروه‌هاى غالى گاهى متوسّل به حذف فيزيكى آنها مىشدند . اين نوع برخوردها به علّت اهميّت خطرى بود كه آنان از ناحيهء غاليان عليه كيان اسلام و تشيع احساس مىكردند و بالاخره همين برخوردهاى ائمه ( ع ) و پيروى شيعيان بود كه باعث كمرنگ شدن اثر اين گروه‌ها در تاريخ شد ؛ به‌گونه‌اى كه در اوايل قرن پنجم كمتر اثرى از اين گروه‌ها در تاريخ اسلام مشاهده مىكنيم . در نقطهء مقابل نيز مىتوانيم بگوييم كه ائمه ( ع ) و به‌طور كلى مذهب شيعهء اماميه بيشترين ضربه را از ناحيهء اين گروه‌ها دريافت كرد ؛ زيرا درست در زمانى كه فضاى سياسى مقدارى باز شده بود و امامانى همچون امام باقر و امام صادق ( ع ) بهترين فرصت را براى نشر معارف اسلام و شيعه به دست آورده بودند ، به يكباره غاليان با استفاده از محبوبيت ائمه ( ع ) در ميان مردم ، روى به مطرح كردن عقايد غلوآميز دربارهء آنان آورده ؛ بدين ترتيب موجبات عكس العمل شديد و گاه تنفّر مسلمانان را فراهم آوردند ؛ « 2 » زيرا بسيارى از مردم عادى و عامى تصور مىكردند كه اين عقايد ريشه در عقايد شيعه و آموزه‌هاى ائمه ( ع ) دارد . بدين ترتيب غاليان علاوه بر آنكه باعث از دست رفتن بخش مهمى از فرصت‌ها شدند ، اذهان ائمه ( ع ) و اصحاب آنها را به خود مشغول

--> ( 1 ) . براى آگاهى از برخى اين مناظرات مراجعه شود به الاحتجاج طبرسى . ( 2 ) . براى نمونه مراجعه شود به : بحار الانوار ، ج 25 ، ص 302 و 303 ، ح 67 .